الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
45
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
خداى تعالى گويد : ( وَ أَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَتْهُمْ رِجْساً إِلَى رِجْسِهِمْ - 125 / توبه ) . ( وَ يَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ - 100 / يونس ) . گفتهاند - رجس - هر چيز بدبو و ناخوشايند است . و نيز گفتهاند - رجس - عذاب است همانطور كه خداوند فرمود : ( إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ - 28 / توبه ) و ( أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ - 145 / انعام ) . رجس در اينجا يعنى در بارهء گوشت خوك كه از جهت منع شرعى است . و نيز گفتهاند - رِجْس و رِجْز : يعنى صداى سهمگين و سخت ( مثل صداى رعد ) . بعير رَجَّاس : شتر سخت آواى . غَمَام رَاجِس رَجَّاس : ابرى كه غرش رعد و برقش سهمگين است . رجع : الرُّجُوع يعنى بازگشت به هر آنچه كه آغاز و شروع از آن جا بوده ، يا انديشيدن در آغاز و ابتداى چيزى ، به جزئى از اجزاء يا فعلى از افعال آن چه رجوع و بازگشت مكانى يا كارى يا زبانى « 1 » . پس رجوع - همان بازگشتن است ولى - رَجْع - بازگرداندن و تكرار كردن است ( لازم و متعدّى ) . رَجْعَة : هم در طلاق به كار مىرود و هم در بازگشت به دنيا پس از مرگ .
--> ( 1 ) براى توضيح بيشتر بيان علمى و فلسفى راغب بايد گفت كه رجوع يا بازگشتن سه گونه است : الف - بازگشت علمى به كارى از نقطه آغاز تا نقطهء بازگشت . ب - رجوع زمانى يعنى حركت فكر از زمان حال به زمان آغاز مورد بازگشت . ج - بازگشت مكانى يعنى به همان نقطهء كار يا حركت آغاز شده . كه در تعريف تفكّر و انديشه هم همين اصل ثابت است يعنى حركت از محسوس به معقول و برگشتن از معقول به محسوس و در نتيجه حكم نمودن .